Kira freni (Mietpreisbremse) ve kira tefeciliği (Mietwucher) alanında avukatlarınız: kirayı inceletin, ihlale itiraz edin
Konut piyasasının sıkışık olduğu bölgelerde kira, kira başlangıcında kural olarak yöredeki emsal kirayı (ortsübliche Vergleichsmiete) en fazla yüzde on aşabilir. Pek çok kiracı farkında olmadan daha fazlasını öder. Kira sözleşmenizi inceliyor, kira freninin uygulanıp uygulanmadığını netleştiriyor ve olası bir ihlale gerekli metin şeklinde (Textform) itiraz (Rüge) ediyoruz – Almanya genelinde.
Kira freni ne zaman geçerlidir?
Kira freni (§§ 556d ff. BGB) yalnızca ilgili eyalet hükümetinin yönetmelikle belirlediği, konut piyasasının sıkışık olduğu bölgelerde geçerlidir. Bu bölgelerde kira, kira başlangıcında yöredeki emsal kirayı kural olarak en fazla %10 aşabilir. Kural yalnızca yeniden kiraya vermeyi kapsar, devam eden kira ilişkisindeki kira artışlarını kapsamaz.
Yönetmelikler § 556d Abs. 2 BGB uyarınca en geç 31 Aralık 2029'a kadar geçerli olabilir. Bir yönetmeliğin gerçekten geçerli olup olmadığına ve ne kadar süre geçerli olacağına ilgili eyalet karar verir; bazı yönetmelikler daha erken sona erer ve yeniden çıkarılmaları gerekir. Dairenizin kapsama girip girmediğini, kira başlangıcında geçerli olan yönetmeliğe göre inceliyoruz.
Kapsanan bölgelere ilişkin not: Berlin ve Hamburg'da kira freni tüm şehir alanında geçerlidir; yönetmelikler 31 Aralık 2029'a kadar yürürlüktedir. Münih, Köln, Düsseldorf, Frankfurt am Main, Stuttgart veya Leipzig gibi başka şehirlerde de eyaletlerin yönetmelikleri bulunmaktadır. Bunlar kısmen yalnızca tek tek şehir ve belediyeleri kapsar ve farklı sürelerle yürürlükte kalır; bazıları 2029'dan önce sona erer. Kira başlangıcında daireniz için bir yönetmeliğin geçerli olup olmadığını, kira başlangıcındaki duruma göre inceliyoruz.
Kiranızı böyle inceliyoruz
Kiranızın çok yüksek olup olmadığı birkaç etkene bağlıdır. Adım adım netleştiriyoruz:
- Bölge ve zaman: Daire, kira başlangıcında geçerli bir yönetmeliğin uygulandığı bir bölgede miydi?
- Yöredeki emsal kira: Konum, büyüklük, donanım ve yapım yılı için yerel kira tablosundan (Mietspiegel) veya diğer bilgi kaynaklarından hangi kira ortaya çıkıyor?
- Üst sınır: Kararlaştırılan kira bunu %10'dan fazla aşıyor mu?
- İstisnalar: Kiraya veren önceki kiraya (Vormiete), modernizasyona veya yeni binaya dayanıyor mu ve bunu kanıtlayabiliyor mu?
Bir ihlalin olup olmadığı ve hangi tutarda olduğu ancak bu noktaların birlikte değerlendirilmesinden ortaya çıkar. Bu nedenle genel bir bilgi vermek mümkün değildir; somut durumunuzu hesaplıyoruz.
İstisnalar: önceki kira, modernizasyon, yeni bina
Bir istisna söz konusuysa daha yüksek bir kira caiz olabilir. Kiraya veren koşulları ortaya koymak ve uyuşmazlık hâlinde kanıtlamak zorundadır.
Önceki kira (§ 556e Abs. 1 BGB)
Kiraya veren, izin verilen kirayı aşsa bile, kural olarak en son borçlanılan önceki kirayı talep edebilir. Önceki kira ilişkisinin sona ermesinden önceki son yıl içindeki kira indirimleri ve kira artışları bu hesapta dikkate alınmaz.
Modernizasyon (§ 556e Abs. 2 BGB)
Kiraya veren, kira başlangıcından önceki son üç yıl içinde modernizasyon yapmışsa, kira, varsayımsal bir modernizasyon kira artışından (§ 559 BGB) doğacak tutar kadar yükselebilir. Salt bakım ve onarım buna dahil değildir.
Yeni bina ve kapsamlı modernizasyon (§ 556f BGB)
Kira freni, 1 Ekim 2014'ten sonra ilk kez kullanılan ve kiraya verilen dairelerde geçerli değildir. Kapsamlı modernizasyondan sonraki ilk kiralama da istisna kapsamındadır. Bunun için yalnızca yüksek maliyetler yeterli değildir; dairenin aşağı yukarı yeni bir binadaki daireye denk olması gerekir.
Kiraya verenin bilgi verme yükümlülüğü
Kiraya veren önceki kiraya, modernizasyona veya yeni binaya dayanmak istiyorsa, kiracıyı onun sözleşme beyanından önce, kendiliğinden ve metin şeklinde bilgilendirmek zorundadır (§ 556g Abs. 1a BGB). Bu yapılmazsa, kiraya veren önce bu istisnaya dayanamaz. Bilgilendirmeyi daha sonra usulüne uygun biçimde yaparsa, daha yüksek kiraya ancak bundan iki yıl sonra dayanabilir.
Bundan bağımsız olarak siz kiracı olarak, genel olarak erişilebilir olmadıkları ve kiraya verenin bunları zorlanmadan bildirebileceği ölçüde, kiranın caiz olup olmadığı açısından belirleyici olan olgular hakkında bilgi talep edebilirsiniz (§ 556g Abs. 3 BGB). Bilgiyi talep ediyor, değerlendiriyor ve izin verilen kirayı hesaplıyoruz.
İtiraz: itiraz olmadan geri talep yok
Fazla yüksek bir kira kendiliğinden düzelmez. İhlale kiraya verene karşı metin şeklinde itiraz edilmelidir (§ 556g Abs. 2 BGB). 1 Nisan 2020'den itibaren yapılan kira sözleşmelerinde itirazın gerekçelendirilmesine artık yüksek gereklilikler aranmaz. Ancak itirazdan, kira miktarına §§ 556d ff. BGB uyarınca itiraz ettiğiniz anlaşılmalı ve itirazda daire ile kira başlangıcı belirtilmelidir. İtirazı, kiraya verenin olası bir bilgilendirmesinden sonra da geçerliliğini koruyacak şekilde kaleme alıyoruz.
Sürelere dikkat edin
Erken itiraz edin; 1 Nisan 2020'den itibaren yapılan sözleşmelerde 30 ay içinde
İtiraz kira başlangıcından itibaren 30 ay içinde kiraya verene ulaşırsa, kira başlangıcından bu yana fazla ödenen kira geri talep edilebilir. Bundan sonra geri talep kural olarak yalnızca itirazın ulaşmasından sonra muaccel olan kirayı kapsar. Bu, itiraz ulaştığında kira ilişkisi zaten sona ermiş olsa bile geçerlidir.
Kira çok mu yüksek? Kira freninin daireniz için geçerli olup olmadığını ve itiraz için hangi sürenin işlediğini inceliyoruz.
Hemen ön değerlendirme talep edinGeri talep ve hakkın elde edilmesi
Kararlaştırılan kira, izin verilen kirayı aştığı ölçüde geçersizdir. Fazla ödenen kira sebepsiz zenginleşme hukuku uyarınca geri istenebilir; geçersizliği bilerek ödeme yapıldığı itirazı ileri sürülemez (§ 556g Abs. 1 BGB). Bir talebin olup olmadığını ve hangi tutarda olduğunu itiraz, bilgilendirme ve yöredeki emsal kira üzerinden inceliyoruz.
İtirazın yanı sıra, kural olarak üç yıl olan yasal zamanaşımı da rol oynayabilir. Başlangıcı ve kapsamı somut duruma bağlıdır. Daireden zaten taşınmış olsanız bile geri talep söz konusu olabilir. Bu nedenle süreleri erkenden inceletin.
Kiraya verenden geri ödeme yapmasını ve kirayı düşürmesini talep ediyor ve hakkın mahkeme yoluyla ileri sürülmesinin anlamlı olup olmadığını netleştiriyoruz. Hukuki koruma sigortanızla gereken koordinasyonu da sizin için sağlıyoruz.
Eşyalı daire, kademeli kira, endeksli kira
Eşyalı daire ve paylaşımlı ev (WG) odaları
Kira freni kural olarak eşyalı daireler ve tek tek odalar için de geçerlidir. Eşya ek ücreti (Möblierungszuschlag) sınırsız bir serbestlik tanımaz. Bu ek ücret makul olmalı ve kullanıma bırakılan eşyaların değeriyle ilişkili olmalıdır; götürü ek ücretlere itiraz edilebilir. Somut durumu inceliyoruz.
Kademeli kira (Staffelmiete)
Kademeli kirada her kademe ayrı ayrı incelenmelidir (§ 557a Abs. 4 BGB). Yargı içtihadına göre ilk kademeye yapılan bir itiraz kural olarak sonraki kademeler için de etkisini sürdürür. İtirazda ihtiyaten tüm kademeleri kapsıyoruz.
Endeksli kira (Indexmiete)
Endeksli kirada öncelikle kira başlangıcındaki başlangıç kirası belirleyicidir. Sonraki uyarlamalar § 557b BGB'ye göre yapılır. Burada sözleşmeyi ve uyarlama beyanlarını titizlikle inceliyoruz.
Kira freni, aşırı kira, kira tefeciliği
Kira freninin yanında, birbirinden bağımsız olarak incelenmesi gereken iki sınır daha vardır. Bunlar eşik, koşullar ve sonuçlar bakımından farklılık gösterir:
| Kira freni | Aşırı kira (Mietpreisüberhöhung) | Kira tefeciliği | |
|---|---|---|---|
| Kanun hükmü | §§ 556d ff. BGB | § 5 WiStrG | § 138 BGB, § 291 StGB |
| Eşik | kira başlangıcında yöredeki emsal kiranın %10'dan fazla üzerinde | olağan bedellerin %20'den fazla üzerinde | bariz oransızlık; yargı içtihadı bunu yaklaşık %50'den itibaren kabul eder |
| Diğer koşullar | yönetmelik kapsamındaki bölge, istisna yok | arzın az olması, bundan yararlanma, kast veya ağır dikkatsizlik (Leichtfertigkeit) | zor durum vb. ve bundan istifade edilmesi; ceza hukuku açısından kast |
| Sonuç | anlaşma bu ölçüde geçersiz; itirazdan sonra geri talep | kabahat (Ordnungswidrigkeit), 50.000 €'ya kadar idari para cezası | ahlaka aykırılık mümkün; kast hâlinde cezai sorumluluk |
Eşikler, kanundan ve yargı içtihadından çıkan yol gösterici değerlerdir. Belirleyici olan somut durumun koşulları olmaya devam eder; kira tefeciliğinde örneğin kiracının sözleşmenin yapıldığı andaki somut durumu.
§ 5 WiStrG'nin ihlali, kiraya verenin benzer konutlara ilişkin arzın azlığından yararlanmasını gerektirir. Bunun için kural olarak, çabalara rağmen konut arayışının sonuçsuz kaldığının ortaya konması gerekir. Kira tefeciliğinde kiranın yüksekliği tek başına yeterli değildir; buna ek olarak bir zor durum veya benzeri bir durum ve bundan istifade edilmesi gerekir. Tüm talep dayanaklarını paralel olarak inceliyoruz.
Kiraya verenler için not
Kiraya verenler de her sözleşme yapımından önce izin verilen kirayı incelemelidir. Önceki kiraya, modernizasyona veya yeni binaya dayanmak isteyen kişi, kiracıyı sözleşme yapılmadan önce metin şeklinde bilgilendirmeli ve uyuşmazlık hâlinde istisnayı kanıtlamalıdır. Belgelerinizi inceliyor, sözleşmeleri ve bilgilendirmeleri düzenliyor ve bir kiracı itiraz ettiğinde sizi temsil ediyoruz.
Hemen ön değerlendirme talep edin
Başarı şansına ilişkin değerlendirmeyi kural olarak birkaç iş günü içinde e-posta ile alırsınız; süreye bağlı işlerde öncelikli olarak.
Talebinizi şimdi bize anlatın.
Sıkça sorulan sorular
Kira freninin (Mietpreisbremse) ihlal edildiğini nasıl anlarım?
Kira başlangıcındaki kiranız yöredeki emsal kirayı %10'dan fazla aşıyorsa, daire geçerli bir yönetmeliğin uygulandığı bir bölgedeyse ve herhangi bir istisna söz konusu değilse. Bunu sizin için hesaplıyoruz.
Kiraya itiraz etmem (Rüge) gerekir mi?
Evet. § 556g Abs. 2 BGB uyarınca metin şeklinde (Textform) bir itiraz olmadan, itirazdan önceki döneme ilişkin geri ödeme hakkı kural olarak yoktur. 1 Nisan 2020'den itibaren yapılan sözleşmelerde ilk 30 ay içinde itiraz edilmesi özellikle önemlidir.
Taşındıktan sonra da para geri isteyebilir miyim?
Bu mümkün olabilir. 30 ay içinde itiraz edilmemişse, geri talep kural olarak yalnızca itirazın kiraya verene ulaşmasından sonra muaccel olan kirayı kapsar. Ayrıca zamanaşımı da rol oynayabilir. Durumunuzu vakit kaybetmeden inceletin.
Kira freni yeni binalarda geçerli mi?
1 Ekim 2014'ten sonra ilk kez kullanılan ve kiraya verilen dairelerde ve kapsamlı modernizasyondan sonraki ilk kiralamada geçerli değildir (§ 556f BGB). İstisnayı kiraya veren kanıtlamalıdır.
Kira freni eşyalı daireler ve paylaşımlı ev (WG) odaları için de geçerli mi?
Kural olarak evet. Eşyalı olması makul bir ek ücreti haklı kılabilir, ancak keyfi olarak yüksek bir kirayı değil. Somut durumunuzu değerlendiriyoruz.
Kira freni daha ne kadar süre geçerli olacak?
Eyaletlerin yönetmelikleri en geç 31 Aralık 2029'a kadar geçerli olabilir. Bazı yönetmelikler daha erken sona erer. Daireniz için hangi yönetmeliğin geçerli olduğunu somut durumunuza göre inceliyoruz.
Kira tefeciliğinden farkı nedir?
Kira tefeciliği (Mietwucher, § 138 BGB, § 291 StGB) ve aşırı kira (Mietpreisüberhöhung, § 5 WiStrG), kendi koşulları olan bağımsız sınırlardır. Bunlar kira freninden bağımsız olarak incelenir.
Gayrimenkul hukukunda diğer konular
Konut kira hukuku
Kira artışı, kira indirimi, yan giderler, kozmetik onarımlar (Schönheitsreparaturen) – kiracılar ve kiraya verenler için.
Daha fazla bilgi →Ticari kira hukuku
Ticari kira sözleşmelerinin incelenmesi, yazılı şekil, uyarlama, fesih ve tahliye.
Daha fazla bilgi →Kat mülkiyeti hukuku (WEG), özellikle karar iptali
Kararların iptali, hesapların incelenmesi, yapısal değişiklik talebi.
Daha fazla bilgi →Arsa hukuku
Sınır uyuşmazlığı, geçit hakkı, tecavüzlü inşaat (Überbau) ve şufa hakkı (Vorkaufsrecht) konularında açıklık.
Daha fazla bilgi →Komşuluk hukuku
Gürültü, ağaçlar, sınır mesafesi ve girme hakları – uyuşmazlıkların çözümü.
Daha fazla bilgi →Fesih
Kişisel ihtiyaç (Eigenbedarf), derhal fesih, ağır durum (Härtefall): geçerliliğin incelenmesi.
Daha fazla bilgi →Satış sözleşmeleri
Satış sözleşmesinin incelenmesi, sözleşme maddelerinin düzenlenmesi, aldatma nedeniyle iptal.
Daha fazla bilgi →İrtibat kişileriniz
Fabian HeyseKira ve Kat Mülkiyeti Hukuku Uzman Avukatı, Ortak
Selcan ErkanAvukat, Ortak
Fabian Heyse tarafından hukuki açıdan incelenmiştir · Avukat, Kira ve Kat Mülkiyeti Hukuku Uzman Avukatı · Hukuki durum: Ekim 2026